صفحه اصلی > آرشیو اخبار 


  چاپ        ارسال به دوست

نقش صنایع کوچک و متوسط در رشد اقتصادی

چالش‌های موجود در حوزه صنعت که به‌طور عمده نیز ناشی از شرایط نابسامان اقتصادی در یک دهه گذشته است، مسیر دشواری را پیش روی صنعتگران قرار داد.
طبیعتا صنایع کوچک و متوسط نیز از این قاعده مستثنی نبوده و نیاز به حمایت از این صنایع به عنوان موتور محرک صنعت و اقتصاد در کشورمان به‌شدت احساس می‌شود.
برای اثبات این ادعا بر آن شدیم تا در ابتدا به شرح حال و جایگاه صنایع کوچک و متوسط در دنیا و همچنین لزوم وجود صندوق‌های ضمانت صنایع کوچک به جهت فراهم آوردن موجبات توسعه سرمایه‌گذاری بخش غیردولتی و تضمین و تسهیل در اخذ تسهیلات بانکی به صنایع کوچک بپردازیم. 
تعریف صنایع کوچک و متوسط در اقصی نقاط دنیا
بیش از 90 درصد از بنگاه‌های اقتصادی جهان را بنگاه‌های کوچک و متوسط یا همان (SME)‌ها با به خدمت گرفتن 50درصد نیروی کار، تشکیل می‌دهند. تاکنون تعاریف متعددی از صنایع کوچک و متوسط در کشورهای مختلف ارائه شده است. این بنگاه‌ها معمولا بر اساس چند شاخص اصلی از جمله تعداد شاغلین، مجموع دارایی‌های خالص، میزان سطح فروش و نهایتا میزان سرمایه‌گذاری، قابل ارزیابی و شناسایی هستند.

در نظر داشته باشید که مهم‌ترین این شاخص‌ها برای تعریف اندازه این بنگاه‌ها تعداد کارکنان‌شان است. برای مثال در کشور آلمان و آمریکا تعداد کارمند برای صنایع کوچک و متوسط کمتر از 500 نفر در نظر گرفته شده است.
در ایران این تعداد بین 10 تا 50 نفر برای صنایع کوچک در نظر گرفته شده است که البته این موضوع با دو اشکال عمده نیز مواجه است: اول اینکه با توجه به تغییر نگرش‌ها در فضای کسب‌و‌کار نمی‌توان مبنای صنایع کوچک را فقط در موضوع اشتغال خلاصه کرد و باید شاخص‌های دیگر از جمله سرمایه اولیه، سرمایه در گردش و دیگر موارد را نیز مدنظر قرار داد. مشکل دوم نیز در تعریف صنایع کوچک در ایران این است که این تعریف توسط مجلس صورت گرفته و با توجه به روال زمان‌بر تغییر قانون در مجلس بهتر است اختیار تعریف به یک بخش تخصصی داده شود تا بتواند در مواقع نیاز و مطابق با شرایط بازار این تعریف را مورد بازبینی قرار دهد.
گفتنی است در ایران صنایع کوچک و متوسط، 92 درصد سهم صنایع را با 80هزار واحد صنعتی و ایجاد شغل برای حدود 990هزار نفر به خود اختصاص داده است. 
ویژگی‌های خاص و کارکردهای SMEها در جهان
کارآفرینی، خلاقیت و نوآوری به دلیل میزان بالای انعطاف‌پذیری در شرکت‌های کوچک بیشتر صورت می‌گیرد. همچنین تعداد مشاغل ایجاد شده توسط این شرکت‌ها به دلیل نیاز کمتر به سرمایه اولیه در قیاس با صنایع بزرگ به مراتب بیشتر است. از دیگر موارد اینکه، شرکت‌های کوچک می‌توانند با هزینه کمتری نسبت به شرکت‌های بزرگ از صنعت خارج شوند، به همین دلیل در بسیاری از کشورهای جهان توجه خاصی به این گروه از بنگاه‌ها شده است و با مطالعه و بررسی آنها سعی در استفاده هرچه مناسب‌تر از مزایای این شرکت‌ها دارند.از دیگر موارد اینکه، بنگاه‌های کوچک و متوسط با جذب و اشتغال بخش عظیمی از جمعیت کشورها نقش اساسی در آموزش و تربیت نیروی کار ماهر ایفا کرده‌اند تا جایی که تامین نیروی انسانی متخصص برای شرکت‌های بزرگ توسط شرکت‌های کوچک و متوسط صورت می‌گیرد. 

در ایران اما متاسفانه وضع به گونه‌ای دیگر رقم خورده است چراکه شرکت‌ها به دلیل توان کم مالی در تهیه مواد اولیه با کیفیت مطلوب و قیمت مناسب با مشکل مواجه شده‌اند. عدم وجود فناوری پیشرفته و به‌کارگیری روش‌های قدیمی در تولید، محدود شدن بازار به بازارهای کوچک محلی و بازاریابی نامناسب، ضعف مدیریت و عدم وجود بخش‌های تحقیق و توسعه، وجود قوانین نامناسب و نهایتا عدم همکاری شبکه‌ای در بین شرکت‌ها از دیگر مشکلات کلیدی بر سر راه صنایع کوچک در ایران است.
به گزارش روابط عمومی صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک سرمایه‌گذاری بررسی‌های آماری در دنیا نشان می‌دهد حدود 2300 صندوق ضمانت در دنیا در حال فعالیت هستند. اصولا این صندوق‌ها با هدف کاهش ریسک و پوشش انواع خطرات پیش روی سرمایه‌گذاران و تولیدکنندگان تشکیل شده‌اند. به این‌گونه که ضمن تضمین منافع متقاضیان خود باعث کمک به آنها برای برخورداری از اعتبارات بانکی و خرید خدمات و کالا در بازارها می‌شوند. صندوق‌های ضمانت همچنین در مواقع لزوم نقش بازوی توانمند متقاضیان را در تسهیل وصول مطالبات‌شان ایفا می‌کنند.
نحوه فعالیت صندوق‌های ضمانت در چند محور از جمله میزان سرمایه، نحوه و مراحل ارائه ضمانت، چگونگی اداره صندوق و موضوع مالکیت با هم متفاوت است.
در این میان صندوق‌های حمایت از صنایع کوچک به‌طور مشخص 45 درصد از این حضور را به خود اختصاص داده‌اند. گفتنی است، عمده آنها در کشورهای با درآمد متوسط، توسط دولت اداره می‌شوند. برای مثال، همان‌طور که می‌دانید امروزه اقتصاد موفق کره‌جنوبی برای بسیاری از کشورهای جهان تبدیل به الگو شده است و همچنین بسیاری از صاحبنظران، موفقیت چشمگیر کره‌جنوبی در رشد اقتصادی چهار دهه اخیر را مرهون تمرکز و توجه بر دو محور صنایع کوچک و صادرات می‌دانند.

در راستای حمایت از صنایع کوچک و متوسط، صندوق ضمانت صنایع کوچک و متوسط کره‌جنوبی(KODIT) در سال 1976شکل گرفت.این صندوق نهادی قانونی با سرمایه چهار میلیارد دلار است که به صورت کامل توسط دولت پشتیبانی می‌شود. محورهای کسب‌وکار این صندوق مشتمل بر چهار گروه ضمانتنامه اعتباری زیرساختی، ضمانتنامه اعتباری، بیمه‌نامه اعتباری و مشاوره مدیریتی است. کره‌شمالی از این صندوق ضمانت در مسیر پیشرفت و توسعه خود برای حمایت از صنایع کوچک و متوسط به بهترین شکل بهره برده است.

صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک در ایران نیز در سال 1383 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده است و زیر نظر وزارت صنعت، معدن و تجارت فعالیت می‌کند. صدور ضمانتنامه‌های اعتباری و ضمانتنامه‌های پیمانکاری در دستور کار صندوق قرار دارد. سرمایه این صندوق در حال حاضر 110 میلیارد تومان است و این صندوق تاکنون حدود 500 میلیارد تومان ضمانتنامه صادر کرده است. 
نکته قابل توجه اینکه، براساس استانداردهای بین‌المللی، این‌گونه صندوق‌ها در نهایت تا هفت برابر سرمایه خود قدرت ریسک داشته و مبادرات به صدور ضمانتنامه می‌کنند و با توجه به رشد فعالیت‌های صندوق و وجود 80 هزار واحد صنعتی کوچک و ده‌ها هزار صنف تولیدی، سرمایه 110 میلیارد تومانی برای حمایت از صنایع کوچک در مقایسه با صندوق‌های مشابه با سرمایه‌های چند میلیارد دلاری، سرمایه ناچیزی است. برهمین اساس در سال‌های اخیر نیاز مبرم به افزایش سرمایه در این نهاد ضمانت‌کننده احساس می‌شود.
بر این اساس، با توجه به پیچیدگی‌های روابط موجود بین بانک‌ها و شرکت‌های کوچک و متوسط و همچنین نیاز مبرم این شرکت‌ها به تسهیل امور دستیابی به منابع مالی، صندوق ضمانت صنایع کوچک در کشور نقش مهم و اساسی را ایفا می‌کند و امید است هر چه زودتر شاهد ارتقای سطح خدمات‌دهی در این صندوق در کشور باشیم.

منبع :روزنامه جهان صنعت


١٠:٢٥ - دوشنبه ٢٧ شهريور ١٣٩٦    /    شماره : ٨١٩    /    تعداد نمایش : ٩٤