Porto
EN
|
فا
صفحه اصلي > آرشیو اخبار 
اخبار > صنعتگر وثیقه بانکی غیرملکی را از کجا بگیرد؟


  چاپ        ارسال به دوست

مدیرعامل صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک :

صنعتگر وثیقه بانکی غیرملکی را از کجا بگیرد؟

«صندوق‌ها ابزارهای مالی ناشناخته‌ای در اقتصاد ما هستند چراکه بسیاری از صنعتگران و فعالان اقتصادی صندوق‌های توسعه‌ای و الکترونیک را نمی‌شناسند.حتی برخی از مسئولان بخش دولتی و خصوصی نیز این صندوق‌ها را نمی‌شناسند. »
این سخنان محمدحسین مقیسه، مدیرعامل صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک است که در گفت‌وگوی اختصاصی با گسترش صنعت اهداف، رسالت ها، ساختار و برنامه‌های صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک را تشریح کرد. مقیسه از الکترونیکی کردن خدمات این صندوق در سال ۹۶ خبر داد و بر اهمیت آشنایی صنعتگران با خدمات این صندوق بسیار تاکید کرد.
ادامه این گفت‌وگو را می‌خوانید:
صندوق‌های ضمانت از چه زمانی ایجاد شده است؟

صندوق‌های ضمانت صادرات در بیشتر کشورهای دنیا ایجاد شده به طوری در کشورهایی مانند انگلیس، آلمان و امریکا پیشینه صندوق‌های ضمانت صادرات به ۱۰۰ سال می‌رسد. ضرورت ایجاد صندوق ضمانت برای صنایع کوچک در چند دهه قبل بیشتر احساس شد چراکه برای تشکیل و راه‌اندازی صنایع کوچک تنها منابع مالی و سرمایه‌گذاری تولیدکننده کفایت نمی‌کند از این رو لزوم حمایت‌های دولتی در این بخش بیش از پیش احساس شد تا این واحدها به‌تدریج به واحدهای متوسط و سپس قوی‌تر تبدیل شوند.
پیش از ایجاد صندوق‌های ضمانت آیا سازوکار حمایت از واحدهای تولیدی وجود داشت؟
ابتدا تصور بر این بود که با اختیار گذاشتن تسهیلات ارزان‌قیمت برای سرمایه‌گذاری و تامین سرمایه گردش می‌توان صنایع کوچک را راه‌اندازی و از آنها حمایت کرد.
با این حال پس از مدتی دولت‌ها متوجه شدند که این سیاست حمایتی کارآیی لازم را ندارد. دلیل این ارزیابی نیز به نرخ سود بانکی برمی‌گشت؛ به این معنا که وقتی نرخ سود تسهیلات در کشوری ۸درصد است و به یک واحد صنعتی۲درصد یارانه پرداخت می‌شود واحد صنعتی نرخ بازدهی داخلی را با نرخ سودی که در نظام اقتصادی رایج است، مقایسه می‌کند و درنهایت گفته می‌شود که این طرح توجیه‌پذیر است یا خیر. زمانی که این اتفاق می‌افتد طرح اقتصادی توجه‌پذیر می‌شود اما این رویداد به شکل تصنعی رخ می‌دهد. چراکه اگر نرخ بازدهی داخلی یک طرح ۱۰درصد باشد با نرخ واقعی سود اقتصادی برای مثال ۱۱درصد در جامعه مقایسه می‌شد و درنهایت از توجیه‌پذیری لازم دارند. اما وقتی با نرخ یارانه مقایسه می‌شد از توجیه‌پذیری برخوردار می‌شد بنابراین دولت‌ها به این نتیجه رسیدند که صندوق‌های ضمانت صادرات را برای صنایع کوچک احداث کنند.

روش کاری صندوق‌ها چگونه بود؟

این صندوق‌ها در اعطای تسهیلات برای طرح‌های سرمایه‌گذاری صنایع کوچک استوار بود. این تجربه در بخش صادرات در گذشته به‌دست آمده بود. اعطای تسهیلات نیز در ۳ بخش واحد صنعتی، سیستم بانکی و سیستم اعتبارسنجی تقسیم می‌شود. در برخی از کشورهای توسعه‌یافته این تقسیم کار انجام شد به این صورت که موسسات اعتبارسنجی مستقلی وجود داشتند که تنها واحدهای کوچک و متوسط را اعتبارسنجی می‌کردند و در کنار آنها صندوق‌های ضمانت تاسیس شدند که براساس آن، اعتبارسنجی ریسک این تسهیلات را می‌پذیرفتند و بخشی دیگر بانک‌ها بودند که با خیال آسوده تسهیلات می‌دادند. با همکاری این ۳ موسسه واحدهای کوچک و متوسط براساس نرخ‌های بازار تامین مالی شد. در کشور ما نیز براساس این مدل صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری برای صنایع کوچک ایجاد شد؛ با این تفاوت که این صندوق‌ها در کشور ما دو کار همزمان باید انجام دهند یعنی هم باید از واحدهای صنعتی اعتبارسنجی کنند و هم ریسک اعتبارسنجی را بپذیرند و ضمانت لازم را به بانک‌ها بدهند.

رسالت و وظیفه صندوق سرمایه‌گذاری صنایع کوچک چیست؟

از آنجا که برخی واحدهای صنعتی ناشناخته هستند و صورت‌های مالی شفاف یا گردش موثر مالی ندارند، بانک‌ها از اعطای تسهیلات به آنها خودداری می‌کنند از این رو واحدهای صنعتی به صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری مراجعه می‌کنند. رسالت صندوق نیز تامین وثیقه برای صنایع کوچک در مقابل بانک‌ها است. گرچه اعطای تسهیلات به صنایع کوچک مهم‌ترین مشکل صنایع کوچک است اما به نظر نمی‌رسد که این، تمام مشکل باشد. بخشی از مشکل این است که بسیاری از قراردادهای ساخت و پیمانکاری به پول و تسهیلات نیاز ندارد بلکه مجموعه‌ای از ضمانتنامه‌های پیمانکاری ازجمله ضمانتنامه پیش‌پرداخت، حسن انجام تعهدات و شرکت در مناقصه برای برخی شرکت‌های لازم است. برخی از واحدهای صنعتی نیز به دلیل پاره‌ای از مشکلات در سیستم بانکی همچون معوقات بانکی، برگشت چک و برخی قوانین بانکی نمی‌توانند این ضمانتنامه‌ها را از بانک‌ها بگیرند. این نوع ضمانتنامه در تمام دنیا ریسک اندکی دارند بنابراین از اواسط سال ۹۴ صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک در این نوع ضمانتنامه‌ها نیز ورود کرد و آنها را دراختیار واحدهای صنعتی قرار داد. در مجموع صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک علاوه‌بر اعطای ضمانتنامه اعتباری و تامین وثیقه برای بانک‌ها، انواع ضمانتنامه‌های پیمانکاری را برای واحدهای صنعتی صادر می‌کند.

آیا آماری درباره عملکرد صندوق دارید؟

از ابتدای فعالیت صندوق یعنی از سال ۸۶ تا پایان سال ۹۵ نزدیک به ۸۸۶ ضمانتنامه صادر شده که از لحاظ مبلغ حدود ۳ هزار و ۸۰۰ میلیارد ریال بوده است. در ۱۰ماه سال ۹۵ نیزحدود یک هزار و ۲۴۰ میلیارد ریال ضمانتنامه صادر شده که رشد ۵۰درصدی را نسبت به سال‌های گذشته نشان می‌دهد. همچنین از نظر تعداد صدور ضمانتنامه حدود ۲۰درصد رشد داشته‌ایم.

ضمانتنامه‌های خرید کالا چیست؟

اگر بخواهیم نظام بانکی را در برخی از معاملات حذف کنیم و به واحد صنعتی کمک شود تا گردش تولید بیشتری داشته باشد، می‌توانیم ضمانتنامه اعتبار خرید به واحدهای صنعتی دهیم. به عنوان نمونه، درنظر بگیریم که یک واحد صنعتی می‌خواهد کابل و سیم برق تولید کند. مواد اولیه این واحد صنعتی مس است. در این میان به جای اینکه تولیدکننده از بانک تسهیلات دریافت کند و با شرکتی که مس تولید می‌کند قرارداد ببندد و ماده اولیه تامین کند، صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک، ضمانتنامه را به نفع شرکت مس صادر می‌کند و خرید اعتباری می‌کند و در نهایت بعد از آنکه تولید انجام شد پس از چند ماه نیز تسهیلات بازپرداخت می‌شود. البته اگر این اتفاق نیفتد صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک خسارت شرکت مس را پرداخت می‌کند. این ضمانتنامه با عنوان «اعتبارنامه خرید کالا» شناخته می‌شود که برای تامین مواد اولیه واحدهای صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ساختار صدور ضمانتنامه‌ها به چه صورت است؟

اگر این موضوع را بپذیریم که یکی از وظایف صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری تامین وثیقه‌های بانکی است بلافاصله این مسئله نیز مطرح می‌شود که طرح سرمایه در گردش بین سرمایه‌گذار و بانک در حال اجراست. فرآیند انجام کار نیز به این شکل است که سرمایه‌گذار به بانک عامل مراجعه و برای دریافت تسهیلات مذاکره می‌کند. زمانی که این مذاکره در حال انجام است واحد صنعتی و بانک در تفاهمی قبول می‌کنند که بابت بخشی از وثیقه‌ها از ضمانتنامه‌های اعتباری صندوق استفاده کنند بنابراین تسهیلات در بانک عامل مصوب می‌شود. در این زمینه ابتدا بانک برای صدور ضمانتنامه از صندوق برای مشتری درخواست می‌کند. اگر نخستین‌بار باشد که مشتری به صندوق مراجعه کرده، اسناد و مدارکی از او خواسته و اعتبارسنجی می‌شود. در این زمینه طرح تولیدی یا وضعیت واحد صنعتی مشتری مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. بعد از این مرحله صندوق ضمانت شرایط لازم را برای مشتری تشریح می‌کند. این شرایط وثیقه‌های مورد نظر و کارمزدی هستند که برای صدور ضمانتنامه درنظر گرفته شده‌اند. این شرایط اگر مورد توجه مشتری قرار گرفت، کارمزد را پرداخت می‌کند و در نهایت ضمانتنامه صادر می‌شود. در مجموع می‌توان گفت صدور ضمانتنامه‌ها به درخواست بانک عامل و براساس مطالعات اقتصادی در صندوق ضمانت و در قبال وثیقه‌ها از محل اجرای طرح و چک و سفته مورد استفاده قرار می‌گیرد.

توسعه صندوق‌های ضمانت در مقابل بانک‌ها برای تامین نقدینگی واحدهای صنعتی چقدر امکان‌پذیر است؟ آیا می‌توانیم حالتی آرمانی را تصور کنیم که بانک‌ها از دایره تامین منابع مالی واحدهای صنعتی حذف شوند و جای آنها را صندوق‌ها بگیرند؟

 در حال حاضر تعداد زیادی صندوق دولتی داریم که به عنوان صندوق‌های توسعه‌ای شناخته می‌شوند. خدمات بخشی از این صندوق‌ها در قالب اعطای مستقیم تسهیلات است. به عنوان نمونه، در بخش الکترونیک اگر طرحی باشد که از توجیه لازم برخوردار باشد صندوق ضمانت صنایع الکترونیک علاوه‌بر اینکه بخشی از ضمانتنامه‌ها را صادر می‌کند به‌صورت مستقیم تسهیلات دراختیار واحد متقاضی قرار می‌دهد. البته انجام این‌کار به سرمایه زیادی برای صندوق‌ها نیاز دارد چراکه باید بخشی از سرمایه صندوق در قالب نقدینگی دراختیار مشتری قرار بگیرد.هر چند اقتصاد ما بانک‌محور است، برای تکیه کمتر به بانک‌ها برای تامین سرمایه بورس و ساختار سرمایه، صندوق سرمایه‌گذاری و بورس کالا در تامین منابع مالی بیشتر ورود کرده‌ایم. تفاهمنامه‌ای نیز امضا شده تا برخی از تامین مالی از طریق بازار سرمایه انجام شود به این شکل که بدون حضور بانک‌ها ضمانتنامه‌های بورس را دراختیار بورس کالا قرار دهیم تا تامین مالی به شکل‌های متفاوت از طریق بورس اتفاق بیفتد. بنابراین می‌توان در حالت آرمانی تصور کرد که بانک‌ها در چرخه تامین مالی برای واحدهای صنعتی بیرون روند. اما واقعیت این است که در کوتاه‌مدت و با توجه به محدودیت‌های دولت این رویکرد قابل اجرا نیست. به علاوه اینکه تامین تسهیلات نیازمند وجود سرمایه‌های بسیار زیاد است. با این حال در بلندمدت با ورود بازار سرمایه در تامین مالی واحدهای صنعتی و کاهش نرخ سود تسهیلات که در چشم‌انداز اقتصادی ایران ممکن است به این سمت و سو برویم. نکته دیگر اینکه در تمام دنیا مرسوم است که صندوق‌های توسعه‌ای تمایل چندانی به اعطای تسهیلات مستقیم ندارند چراکه صندوق‌ها مانند بانک‌ها امکان ایجاد پولی مازاد بر سرمایه خود را ندارند. ضمن اینکه اساس و فلسفه وجودی صندوق‌ها اعطای تسهیلات مستقیم نبوده است بلکه این بوده که وارد فضای اعتباری، اعتبارسنجی و صدور ضمانتنامه شوند و به بانک‌ها برای اعطای تسهیلات به واحدهای صنعتی کوچک کمک کنند بنابراین اگر صندوق بخواهد وارد فضای بانکی شود به این معنی است که از رسالت اولیه خود فاصله گرفته‌ایم. شاید هم بتوانیم بگوییم چند صندوقی که تجربه اعطای تسهیلات مستقیم به مشتریان خود را داشته‌اند چندان موفق نبوده‌اند.

سقف صدور ضمانتنامه برای صنعتگران چه میزان است؟

سقف صدور ضمانتنامه تا سال ۱۳۹۳ حدود یک میلیارد تومان بود. در سال ۹۳ مجمع عمومی صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک مجوز افزایش صدور ضمانتنامه تا سقف ۳ میلیارد تومان را صادر کرد. در حال حاضر با وجود شرایط اقتصادی این ۳ میلیارد تومان حدود ۹۰ تا ۹۵درصد نیازهای واحدهای صنعتی را تامین می‌کند. البته قیدی که کنار این ۳ میلیارد تومان قرار می‌گیرد این است که برای مناطق برخوردار حداکثر ۷۰درصد اصل سود تسهیلات را پوشش می‌دهیم و ۳۰درصد بقیه را بانک‌ها باید پوشش دهند. و برای مناطق کمتربرخوردار تا ۸۵درصد می‌توانیم اصل سود تسهیلات را پوشش‌دهیم.

آیا ممکن است که پوشش‌دهی تسهیلات از جانب صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری بیشتر شود؟

به تازگی در کارگروه ملی تسهیل و رونق اقتصادی رسالت و اهداف صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک را مطرح کردیم. یکی از خواسته‌های ما نیز افزایش پوشش‌دهی سود تسهیلات بود که براساس آن، مصوب شد صندوق تا ۱۰۰درصد اصل سود تسهیلات را برای تمامی واحدهای صنعتی کشور پوشش دهد. البته این مصوبه باید در مجمع عمومی نیز مجوز بگیرد که به نظر می‌رسد تا یک یا دو ماه آینده بتوانیم این کار را انجام دهیم.

چه برنامه‌های حمایتی در زمینه تامین مواد اولیه یا سرمایه در گردش برای واحدهای صنعتی درنظر دارید؟

صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری کوچک برای صدور انواع ضمانتنامه تاسیس شده است. این ضمانتنامه در قالب تمامی بخش‌ها تامین منابع مالی و سرمایه و تامین مواد اولیه طراحی شده است. برای سرمایه در گردش ضمانتنامه اعتباری، برای تامین مواد اولیه ضمانتنامه خرید مواد و برای پیمانکاری نیز انواع ضمانتنامه‌های پیمانکاری صادر می‌کنیم. در گام بعدی صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک تلاش می‌کند که سطح کیفی خدمات خود را ارتقا دهد. البته از آنجا که صندوق‌ها ابزارهای مالی تازه تاسیس در نظام اقتصادی ایران هستند ذی نفعان ما اعم از نظام بانکی و بخش دولتی و خصوصی شناخت خوبی از آنها ندارند بنابراین اگر ما برای شناسایی بهتر و بیشتر عملکرد و رسالت صندوق به بانک‌ها و ذی‌نفعان خصوصی و دولتی تلاش کنیم و نظام بانکی بیشتر با این صندوق آشنا شود به این معنی است که ما یک گام بیشتر برای تامین مالی واحدهای صنعتی برداشته‌ایم. همچنین تولیدکنندگان به واسطه شناسایی صندوق می‌توانند بهتر مواد اولیه را دراختیار واحدهای صنعتی قرار دهند تا بیشتر از خدمات صندوق استفاده کنند. به علاوه اینکه تا پایان سال طرح الکترونیکی کردن فرآیندها را دستور کار داریم که به طور تقریبی این طرح درحال اتمام است که به شکل آزمایشی روی برخی از پرونده‌ها در حال اجرایی شدن است چرا که بیش از ۹۰درصد مشتریان ما در استان‌ها مشغول فعالیت هستند بنابراین با اجرای این طرح از ابتدای سال جدید حضور ارباب‌رجوع را در صندوق به صفر می‌رسانیم. به این صورت که مشتری در دفتر کار خود خدمات را درخواست دهد و در نهایت به برخی از نمایندگی‌ها در استان‌ها مراجعه کند قرارداد را امضا کرده و بدون اینکه نیاز باشد به دفتر مرکزی صندوق در تهران مراجعه کند. تمامی فرآیند را در سال ۹۶ الکترونیکی خواهیم کرد. این طرح رضایت نسبی مشتریان را بیشتر می‌کند و سطح کیفی محصولات ما را ارتقا می‌دهد. 

در تمامی شرکت‌های استانی امکان خدمات‌دهی به صورت الکترونیکی و غیرحضوری وجود دارد؟

برای صنایع کوچک واحدهای توسعه‌ای بسیاری خدمات می‌دهند که یکی از آنها صندوق سرمایه‌گذاری صنایع کوچک است. البته متولی صنایع کوچک سازمان صنایع کوچک و شرکت شهرک‌های صنعتی ایران است که همکاری نزدیکی با صندوق سرمایه‌گذاری دارد. بدیهی است که معاونت صنایع کوچک این سازمان نمایندگان صندوق سرمایه‌گذاری کوچک در تمامی استان‌ها هستند و تمامی درخواست‌ها و اعتبارسنجی‌ها را انجام می‌دهند و به دفتر مرکزی تهران ارسال می‌کنند بنابراین از نظر تشکیلاتی این موضوع تعریف‌شده است. به علاوه اینکه با الکترونیکی شدن خدمات در لحظه کار انجام می‌شود و حتی متقاضی و واحد صنعتی نیز می‌توانند از روند پرونده خود آگاهی یابند. لازم به تاکید است که برنامه ما ارتقای کیفی خدمات‌رسانی است. به علاوه اینکه تلاش می‌کنیم جامعه ذی‌نفعان بیشتر ما را بشناسند و ارتباط بیشتری با واحدهای صنعتی داشته باشیم.

گفتگو از : صفیه رضایی
روزنامه گسترش صنعت 

 


١٢:٥٨ - سه شنبه ٣ اسفند ١٣٩٥    /    شماره : ٧٧٢    /    تعداد نمایش : ٥٥٧







 



آدرس: تهران - خیابان خالداسلامبولی -خیابان هفتم - پلاک 15

تلفن : 02188553363
فکس : 88550740 - 021
پيامک: 02188553363


کلیه حقوق این وب سایت متعلق به صندوق ضمانت سرمایه گذاری صنایع کوچک می باشد. | طراحی و اجرا توسط شرکت انفورماتیک آریانیک داده